સરકારી ડિજિટલ સેવાઓને વધુ આધુનિક, સુરક્ષિત અને નાગરિકલક્ષી બનાવવા માટે ગાઇડલાઇન્સ ફોર ઇન્ડિયન ગવર્નમેન્ટ વેબસાઇટ્સ (GIGW 3.0) અમલમાં મૂકવાની દિશામાં પગલાં લેવાયાં છે. નવી માર્ગદર્શિકા હેઠળ સરકારી વેબસાઇટ્સ, વેબ પોર્ટલ્સ અને મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સની ગુણવત્તા, ઉપયોગની સરળતા, સાયબર સુરક્ષા અને દિવ્યાંગો માટેની સુલભતામાં સુધારા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર (NIC) દ્વારા 2009થી વિકસાવવામાં આવેલી આ માર્ગદર્શિકાનું ત્રીજું સંસ્કરણ છે. તેમાં NIC ઉપરાંત સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન ટેસ્ટિંગ એન્ડ ક્વોલિટી સર્ટિફિકેશન (STQC) અને ભારતીય કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (CERT-In)ની ભૂમિકાને પણ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. વેબસાઇટ્સનાં ટેકનિકલ ધોરણો અને ગુણવત્તાની સાથે સાયબર સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો પણ આ પહેલનો હેતુ છે. ગુજરાત સરકારનો પરિપત્ર રાજ્યના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગે પરિપત્ર બહાર પાડીને તમામ સરકારી વિભાગો, વિભાગ હસ્તકની સંસ્થાઓ અને કચેરીઓ, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ તથા બોર્ડ-નિગમોને તેમની હાલની વેબસાઇટ્સ, વેબ પોર્ટલ્સ, વેબ એપ્લિકેશન્સ અને મોબાઇલ એપ્સનું GIGW 3.0ના ધોરણો અનુસાર મૂલ્યાંકન કરવા સૂચના આપી છે. મૂલ્યાંકન દરમિયાન ખામીઓ અને જરૂરી સુધારાનાં ક્ષેત્રો ઓળખીને સંબંધિત ડેવલપર કે એજન્સીઓને તાત્કાલિક કામગીરી સોંપવાની રહેશે. નવી તૈયાર થનારી ડિજિટલ સેવાઓમાં પણ આ ધોરણોનું પાલન કરવાનું રહેશે. UI/UX સુધારવા AI સહિતની આધુનિક સુવિધાઓ નવી માર્ગદર્શિકામાં યુઝર ઇન્ટરફેસ (UI) અને યુઝર એક્સપિરિયન્સ (UX) સુધારવા પર ભાર મૂકાયો છે. નાગરિકો જરૂરી માહિતી ઝડપથી મેળવી શકે અને ઓનલાઇન સેવાઓનો ઉપયોગ સરળતાથી કરી શકે તે માટે માહિતીનું માળખું વધુ ઉપયોગકર્તા કેન્દ્રિત બનાવવાનું છે. આધુનિક કન્ટેન્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CMS), AI આધારિત સુવિધાઓ અને ધોરણોનું પાલન ન કરતી વેબસાઇટ્સની ખામીઓ ઓળખવા માટે મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા જેવા મુદ્દાઓને પણ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. સરકારી માહિતી તૈયાર કરતા અને પ્રકાશિત કરતા કર્મચારીઓને ટેકનિકલ રીતે સક્ષમ બનાવવાનો પણ હેતુ છે. મોબાઇલ એપ્સમાં વ્યાપક સંકલન સરકારી સેવાઓનો મોબાઇલ દ્વારા વધતો ઉપયોગ ધ્યાનમાં રાખીને એપ્લિકેશન્સને વધુ સુવિધાજનક અને વિવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે સુસંગત બનાવવા પર ભાર મૂકાયો છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેની સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે: * API ઇન્ટિગ્રેશન અને સોશિયલ મીડિયા સાથે જોડાણ * આધાર આધારિત સિંગલ સાઇન-ઓન * ડિજિલોકર સાથે કનેક્ટિવિટી * ઓપન ડેટા પ્લેટફોર્મ * MyGov અને સરકારી યોજનાઓ શોધવાનાં પ્લેટફોર્મ સાથે સંકલન * ભારતીય ભાષાઓ માટે AI આધારિત અનુવાદ આ સુવિધાઓથી સરકારી માહિતી અને સેવાઓ સુધી પહોંચવું વધુ સરળ બની શકે છે. જોકે, આધાર અને અન્ય વ્યક્તિગત માહિતીના ઉપયોગમાં ગોપનીયતા તથા સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન અનિવાર્ય રહેશે. દિવ્યાંગો માટે વધુ સુલભ ડિજિટલ સેવાઓ વેબસાઇટ્સ અને એપ્સનો ઉપયોગ દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ સહિત તમામ નાગરિકો સરળતાથી કરી શકે તે માટે એક્સેસિબિલિટીના ધોરણોને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. વાંચનક્ષમતા, નેવિગેશન અને સહાયક ટેકનોલોજી સાથે સુસંગતતા જેવા પાસાં ડિજિટલ સેવાઓને વધુ સર્વસમાવેશી બનાવવામાં મદદરૂપ થશે. CQW સર્ટિફિકેશન અને જવાબદારી નક્કી સરકારી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે કન્ફોર્મિટી ટુ ક્વોલિટી વેબસાઇટ (CQW) સર્ટિફિકેશનની પ્રક્રિયાને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. સંબંધિત સંસ્થાઓએ જરૂરી સુધારા કરીને લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર પ્રમાણપત્ર મેળવવાનું રહેશે. સુધારાની કામગીરીમાં કઈ સંસ્થા, ડેવલપર કે ઓડિટરની શું જવાબદારી રહેશે તે પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. કોઈ વિશેષ વેબસાઇટ અથવા એપ્લિકેશન માટે અલગ કે વધુ ઊંચા ટેકનિકલ ધોરણોની જરૂર હોય તો NIC પાસેથી માર્ગદર્શન મેળવી શકાશે. GIGW 3.0નો મુખ્ય ઉદ્દેશ સરકારી ડિજિટલ સેવાઓને વધુ ગુણવત્તાયુક્ત, સુરક્ષિત અને નાગરિકલક્ષી બનાવવાનો છે. હવે આ માર્ગદર્શિકાની અસર તેના સમયસર અમલ અને નાગરિકોને મળતી સેવાઓમાં થતા વાસ્તવિક સુધારા પરથી નક્કી થશે.
સરકાર પણ AIના સહારે… ડિજિટલ ગવર્નન્સનો નવો અધ્યાય: GIGW 3.0 (ટોપ સ્ટોરીઝ) ને Aapnu Amdavad પર દર્શાવવામાં આવ્યું છે — અમદાવાદનું ડિજિટલ ઘર, જ્યાં અમદાવાદીઓ સમાચાર અને શહેરમાં થઈ રહેલી દરેક વસ્તુ શોધે છે.
